Spechten zijn fascinerende en mooie vogels met hun kenmerkende getik, opvallende geluiden en levendige verenkleed. Ze zijn geen zangvogels, maar maken bijzondere geluiden zoals roffelen om hun territorium af te bakenen. Hun golvende vlucht tussen de bomen en het patroon op hun vleugels – vaak zwart-wit met rode accenten bij bijvoorbeeld de grote bonte specht (Dendrocopos major) – maken ze goed herkenbaar. De snavel van de specht is stevig en krachtig, ideaal om te hakken in zacht hout en de bast van bomen op zoek naar insecten of om een nestholte te maken. Spechten bouwen hun nest door te hakken in zacht hout, waarbij ze een nestholte creëren waarin ze hun witte eieren leggen. Het dieet van spechten is gevarieerd: de grote bonte specht eet onder andere insecten, noten, zaden en bessen, terwijl de groene specht (Picus viridis) ook graag mieren en bessen eet. Het mannetje van de kleine bonte specht is te herkennen aan een klein rood petje, terwijl het vrouwtje dit mist. De middelste bonte specht en de groene specht vallen op door hun rode kruin. De draaihals leeft voornamelijk op de grond of in lage struiken. Het is dan ook een ware traktatie om deze bijzondere vogels in je tuin te zien. Om de kans op spechten in jouw tuin te vergroten, hebben wij een aantal tips voor je.
Spechten gebruiken hun scherpe snavel en lange tong om insecten en larven uit boomschors te halen. Hun dieet bestaat voornamelijk uit insecten, larven en kevers die ze onder de schors van bomen vinden. Daarnaast maken spechten nestholtes in bomen, die later door andere vogelsoorten worden gebruikt als broedplaats. Ze beschikken over gespecialiseerde aanpassingen, zoals een dikke schedel en sterke nekspieren, om de impact van het hakken op te vangen. Spechten spelen een cruciale rol in het ecosysteem door insectenpopulaties te beheersen en nestgelegenheid te creëren voor andere dieren. De grote bonte specht staat erom bekend dat hij soms eieren en jongen van andere vogels eet. De groene specht zoekt zijn voedsel vooral op de grond, waar hij onder andere mieren vindt. In de wintermaanden zijn spechten vaak op zoek naar voedsel en komen ze vaker terecht in tuinen, waar ze profiteren van het aanbod aan geschikt voer.
Inleiding tot spechten
Spechten zijn zonder twijfel een van de mooiste vogels die je in Nederland kunt tegenkomen. Ons land telt zes verschillende soorten spechten: de grote bonte specht, kleine bonte specht, middelste bonte specht, groene specht, zwarte specht en de draaihals. De grote bonte specht is de meest voorkomende specht en wordt regelmatig gezien in bossen, parken, lanen en zelfs in tuinen waar bomen staan. Met zijn zwart-witte verenkleed en opvallende rode vlek op de kop is deze zwart witte specht een echte blikvanger.
De bonte spechten – grote, kleine en middelste bonte specht – zijn ware insecteneters. Ze leven voornamelijk in bossen en parken, maar koloniseren snel nieuwe gebieden, zoals grote tuinen en stadsparken, zeker als er voldoende bomen en boomstammen aanwezig zijn. Door hun voorkeur voor vetrijke zaden, noten en insecten dragen ze bij aan het gezond houden van bomen en het bestrijden van plagen. De middelste bonte specht en kleine bonte specht zijn wat minder algemeen, maar met een beetje geluk kun je ze ook in jouw tuin of in bosrijke omgevingen tegenkomen.
De groene specht valt op door zijn grijsgroene rug en felrode kruin. Deze soort leeft graag in open grasrijke plekken en gemengde bossen, waar hij met zijn lange tong op zoek gaat naar mieren en andere insecten. De zwarte specht is de grootste specht van Europa en een echte bosbewoner, die vooral in oude bossen leeft. Zijn indrukwekkende formaat en geheel zwarte verenkleed maken hem tot een bijzondere verschijning. De draaihals, een zeldzame spechtensoort, laat zich soms zien in grote tuinen en stadsparken, maar klimt niet zoals andere spechten tegen boomstammen op.
Wil je meer kans maken op een specht in je tuin? Door jouw tuin natuurlijker te beheren, bijvoorbeeld door het laten staan van dode bomen en het aanbieden van noten en zaden, vergroot je de kans dat deze prachtige vogels jouw tuin hopelijk vaker weten te vinden. In de volgende secties lees je hoe je jouw tuin nog aantrekkelijker maakt voor spechten!
Kenmerken van de spechten
Spechten zijn zonder twijfel prachtige vogels die je tuin kunnen opfleuren. In de Benelux komen verschillende soorten bonte spechten voor, elk met hun eigen unieke kenmerken. De grote bonte specht is de meest voorkomende specht in Nederland en valt direct op door zijn zwart-witte verenkleed, rode onderkant en de opvallende witte schoudervlekken. Het mannetje herken je aan de rode vlek achter op de kop. De middelste bonte specht is iets kleiner en heeft een kortere snavel en een wat gedrongener uiterlijk, terwijl de kleine bonte specht – de kleinste van de bonte spechten – een schattig klein rood petje draagt. Hoewel spechten geen echte zangvogels zijn, hoor je ze vaak eerder dan je ze ziet, dankzij hun kenmerkende roffelgeluiden. Ze zijn schuw en voorzichtig, maar als je geluk hebt, kun je deze mooie vogels vaker in je tuin spotten, vooral als er voldoende bomen aanwezig zijn. Let goed op hun gedrag: spechten zoeken vaak naar insecten zoals rode mieren op bomen of zelfs op het gazon.
Voederhuisjes met pindakaas:
Spechten zijn dol op vogelpindakaas, dus het aanbieden van pindakaaspotten in speciale voederhuisjes is een uitnodigende traktatie. Zorg ervoor dat het voederhuisje ontworpen is voor vogels, met de mogelijkheid om de pindakaaspot veilig vast te houden. Wil je eens iets anders? Ga dan eens voor onze vogelmousse met vogelvoerrring. Ook deze heeft een bijzonder grote aantrekkingskracht op de specht. Spechten zijn daarnaast ook dol op bessen; je kunt eventueel bessen aanbieden in het voederhuisje.
Plaatsen van spechtenvoeder:
Investeer in een voeder met noten en zaden die aantrekkelijk zijn voor spechten. Zonnebloempitten, gepelde pinda’s van topkwaliteit en ongezouten notenmixen zijn enkele van hun favorieten. Bessen vormen daarnaast ook een aantrekkelijke voedselbron voor spechten. Ook eekhoornvoer heeft vaak een enorme aantrekkingskracht op spechten. Plaats het voer op een locatie die zichtbaar is vanuit je huis, zodat je de spechten gemakkelijk kunt bekijken. Maar plaats het niet te dicht bij het raam, want spechten zijn erg schuwe vogels en zullen bij de kleinste beweging al wegvliegen.
Spechtenvoederhuisjes:
Wil je spechten vaker in jouw tuin zien? Dan zijn speciale spechtenvoederhuisjes een echte aanrader. Pindakaaspotten zijn eenvoudig te plaatsen in een pindakaaspothouder en vormen een onweerstaanbare traktatie voor spechten. Naast pindakaas zijn ook vogelmousse en vetrijke zaden, zoals gepelde pinda’s, zonnebloempitten en meelwormen, bijzonder geschikt. Deze voedermiddelen trekken niet alleen de grote bonte specht aan, maar ook andere spechten zoals de groene specht, die vooral leeft van mieren maar ook graag zaden eet. Door deze voedzame opties aan te bieden, vergroot je de kans dat spechten jouw tuin als vaste voederplek gaan beschouwen. Let erop dat je het voer op een rustige plek aanbiedt, zodat de schuwe spechten zich veilig voelen.
Spechtenvoederhuisjes**:**
Kies voederhuisjes met specifieke ontwerpen die aantrekkelijk zijn voor spechten. Deze huisjes hebben vaak een langwerpige vorm die het gemakkelijk maakt voor spechten om hun staart te gebruiken terwijl ze zich voeden. Ze bieden ook bescherming tegen weerselementen.
Boomstammen, dode bomen en takken:
Spechten gebruiken graag boomstammen en takken als natuurlijke voederplekken. Met hun sterke snavel hakken ze in de bast van bomen om insecten onder de bast te vinden, maar ze zijn ook dol op energierijke premium doppinda’s in dop. Laat enkele dode bomen in je tuin staan of hang takken op waar spechten insecten kunnen vinden. Spechten kiezen vaak voor zacht hout om gemakkelijker een nestholte uit te hakken en foerageren daarnaast graag op natuurlijke voeders zoals ongepelde doppinda’s voor spechten. Dit bootst hun natuurlijke omgeving na en trekt spechten aan.
Aantrekkelijke omgeving:
De grote bonte specht voelt zich thuis in allerlei groene omgevingen, van tuinen en parken tot uitgestrekte bossen. Vooral in bosrijke omgevingen met een mix van jonge en oude bomen, zoals gemengde bossen, is de kans groot dat je deze specht tegenkomt. In open kustgebieden zul je de grote bonte specht zelden zien, maar in bosrijke duinen en parken is hij wel aanwezig. De specht geeft de voorkeur aan loofbossen of gemengde bossen met bomen van verschillende leeftijden, omdat dit zorgt voor voldoende voedsel en nestgelegenheid. Ook in tuinen met een gevarieerde beplanting en enkele oude bomen voelt de specht zich snel thuis. Zorg dus voor een natuurlijke, afwisselende omgeving met bomen en struiken om deze prachtige vogel naar jouw tuin te lokken.
Waterbronnen:
Net als andere vogels hebben spechten behoefte aan schoon en vers water. Een vogelbadje of een kleine vijver in jouw tuin kan een echte magneet zijn voor spechten, zeker op warme dagen. De grote bonte specht, een echte bosbewoner, zal graag gebruikmaken van een waterbron om te drinken of te baden, vooral als er bomen in de buurt zijn waar hij zich veilig voelt. Zorg ervoor dat het water regelmatig wordt ververst en dat het vogelbad op een rustige plek staat, zodat spechten en andere vogels ongestoord kunnen genieten. Zo maak je jouw tuin nog aantrekkelijker voor deze bijzondere gasten.
Nestkasten voor spechten:
Wil je spechten niet alleen laten foerageren, maar ook laten broeden in jouw tuin? Dan zijn speciale nestkasten voor spechten een uitstekende keuze. De grote bonte specht maakt van nature zijn nest in bomen, maar als er weinig geschikte nestbomen zijn, biedt een nestkast een veilig alternatief. Kies voor een nestkast met een ruime opening en voldoende binnenruimte, zodat de specht er comfortabel in kan broeden. Let erop dat de nestkast stevig is en goed beschermd tegen andere vogels en dieren die het nest kunnen verstoren. Er zijn nestkasten in verschillende prijsklassen, zodat je altijd een geschikte optie vindt voor jouw tuin. Met een goed geplaatste nestkast vergroot je de kans dat spechten jouw tuin als broedplek uitkiezen en kun je genieten van het bijzondere broedgedrag van deze mooie vogels.
Aantrekkelijke omgeving**:**
Creëer een vogelvriendelijke omgeving in je tuin. Spechten houden van tuinen met een overvloed aan insecten, dus verminder het gebruik van pesticiden en moedig natuurlijke insectenpopulaties aan. Dit is niet alleen vogelvriendelijk, maar ook nog eens goed voor het milieu en de natuur.
Waterbronnen**:**
Spechten hebben niet alleen voedsel nodig, maar ook water. Plaats een vogelbadje op een strategische locatie waar spechten gemakkelijk toegang hebben tot vers water. Ze zullen het waarderen voor zowel drinken als baden.
Nestkasten voor spechten**:**
Er bestaan ook speciale nestkasten voor spechten. In de natuur hakken spechten zelf een nestholte uit het hout van een boom om een geschikt nest te maken. In deze nestholte leggen ze hun eieren, meestal witte eieren, en verzorgen ze hun jongen. Een nestkast is een goed alternatief wanneer er weinig geschikte bomen zijn: deze moet groot genoeg zijn en een opening hebben die geschikt is voor spechten. Zo kunnen spechten een veilige plek vinden om te broeden, hun eieren uit te broeden en hun jongen groot te brengen.
Aanbieden van fruit**:**
Naast noten en zaden zijn spechten ook dol op fruit, zoals appels en peren. Bessen zijn daarnaast een geliefde lekkernij voor spechten en kunnen mooi worden aangevuld met speciale vogelpindakaas voor tuinvogels. Snijd het fruit in stukken en hang het op aan takken of speciale fruitvoederhouders om spechten aan te trekken. Je kunt ook een voederplateau gebruiken om het fruit aan te bieden.
Rustige omgeving**:**
Spechten voelen zich meer op hun gemak in een rustige omgeving. Beperk menselijke activiteit rondom de plekken waar je voeder en nestkasten plaatst, zodat de spechten ongestoord kunnen genieten. Zoals we eerder al zeiden, is de specht een enorm schuwe vogel die zich niet snel laat zien bij drukte.
Geduld en goed kijken**:**
Het aantrekken van spechten vergt vooral veel geduld. Vaak hoor je spechten eerst aan hun kenmerkende geluid, zoals het roffelen op boomstammen, voordat je ze daadwerkelijk ziet. Neem de tijd om rustig te kijken en te genieten van de natuurlijke schoonheid van deze én andere vogels; met een paar eenvoudige tips en tricks voor vogelspotten haal je er nog meer uit. Biedt vooral een verscheidenheid aan voedsel en een rustige leefomgeving aan, en uiteindelijk zullen de spechten ook jouw tuin als een gastvrije plek beschouwen.
Veelgestelde vragen
Welke spechtsoorten komen voor in Nederland?
In Nederland leven vijf soorten spechten: de grote bonte specht, de kleine bonte specht, de zwarte specht, de groene specht en de draaihals. De grote bonte specht is veruit de meest voorkomende en de meest geziene tuingast.
Wat eet een specht?
Spechten eten hoofdzakelijk insecten en larven die ze uit schors hakken. Ze zijn ook dol op noten, pinda's en pindakaas. In de winter bezoeken grote bonte spechten regelmatig voederhuisjes voor vetbollen en pindanetjes.
Hoe lok ik een specht naar mijn tuin?
Hang pindanetjes, vetbollen of een pindakaasblok aan een boomstam op. Grote bonte spechten eten graag terwijl ze verticaal aan de stam hangen. Zorg voor oude bomen of dood hout in de tuin, want dat is ook broedplek en voedselplaats.
Waarom hakt een specht in mijn huis of schutting?
Spechten hakken op resonerende oppervlakken (ook hout van gebouwen) om territorium te markeren in het voorjaar. Dit 'trommelen' is geen voedselzoeken maar communicatie. Een luidere trom betekent indruk maken op rivalen en partners.
Kunnen spechten nestkasten gebruiken?
Ja, maar spechten hebben liever zelfgehakte holten in dood of zacht hout. Als je toch een nestkast wil ophangen, gebruik dan een model met een dikke houten voorzijde (minimaal 5 cm) en een invliegopening van 5 cm voor de grote bonte specht.
